Bankowość - historia

Początek bankowości w Polsce sięga drugiej połowy XVI wieku, kiedy to powstały pierwsze banki publiczne, a Sejm w roku 1588 uregulował prawo hipoteczne. Następne dziesięciolecia to powstawanie coraz większej ilości banków, zwłaszcza prywatnych i dalszy rozwój prawodawstwa z tego zakresu.
Niestety, pod koniec XVIII wieku wraz z upadkiem Rzeczypospolitej i rozbiorami załamał się także powstały system bankowy. Dopasowanie działalności do wymogów zaborców przetrwało zaledwie kilkanaście bankowych spółek akcyjnych, domów bankowych oraz nieco większa ilość banków spółdzielczych pod zaborem pruskim zrzeszonych w Banku Związku Spółek Zarobkowych.

Odzyskanie niepodległości w listopadzie 1918 r. to także początek nowego etapu dla bankowości. Jeszcze w grudniu tego samego roku dekretem Naczelnika Państwa powstaje Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa pełniąca funkcję banku emisyjnego, przekształcona w 1924r. w Bank Polski SA - bank akcyjny z udziałem skarbu państwa. Okres międzywojenny to także wzrost liczby instytucji bankowych do blisko dwustu i zmiany statusowe domów bankowych na bankowe spółki akcyjne.

Po II Wojnie Światowej system bankowy został scentralizowany. W styczniu 1945 dekretem rządu zostaje powołany bank państwowy - Narodowy Bank Polski uzależniony od resortu finansów i rządu. Na jego czele banku stoi prezes pochodzący z nominacji władz państwowych. Od 1949 roku na bazie powstałej w 1919 r. Pocztowej Kasy Oszczędności rozpoczyna działalność Powszechna Kasa Oszczędności Bank Państwowy. W 1969 r. w zakres działalności PKO BP zostało włączone kredytowanie budownictwa mieszkaniowego, a w roku następnym obsługa sprzedaży ratalnej. W lipcu 1975 roku, decyzjami o charakterze administracyjnym, sieć PKO BP została włączona w strukturę NBP, a następnie reaktywowana w czerwcu 1987 r. jako bank oszczędnościowo-kredytowo-dewizowy, obsługujący osoby fizyczne i podmioty prawne.



Lata osiemdziesiąte to czas gruntownych przemian w polskiej bankowości i działań zmierzających do przemodelowania systemu bankowego na wolnorynkowy. 31 stycznia 1989 roku Sejm uchwalił nowe prawo bankowe i ustawę o Narodowym Banku Polskim, na mocy których 1 lutego 1989 roku z Narodowego Banku Polskiego wydzielonych zostało 9 państwowych banków komercyjnych, które przejęły od NBP prowadzenie działalności depozytowo-kredytowej. Były to:



- Państwowy Bank Kredytowy w Warszawie (obecnie Powszechny Bank Kredytowy S.A.) - Bank Przemysłowo-Handlowy w Krakowie,

- Bank Śląski w Katowicach,

- Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu,

- Pomorski Bank Kredytowy w Szczecinie,

- Bank Depozytowo-Kredytowy w Lublinie,

- Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi, - Bank Gdański w Gdańsku,

- Bank Zachodni we Wrocławiu.



Wolność inicjatyw gospodarczych i nowe prawo bankowe stworzyły możliwość powstania na początku lat dziewięćdziesiątych ponad 80 banków, w tym ponad 30 z większościowym udziałem kapitału prywatnego, ponad sto samodzielnych banków spółdzielczych, ponad 1500 banków spółdzielczych zrzeszonych w Banku Gospodarki Żywnościowej oraz na prywatyzację 9 banków wyłonionych ze struktur NBP. Druga połowa lat dziewięćdziesiątych i początek XXI wieku to etap konsolidacji i przejęć na rynku bankowym.